Tysiące lat temu ludzie po polowaniu rozpalali ognisko i przygotowywali posiłek – a potem wspólnie go jedli.
Już tysiące lat temu ludzie żyli w plemionach łowiecko – zbierackich. Po polowaniu rozpalali ognisko i przygotowywali posiłek – a potem wspólnie go jedli. Ogień był ośrodkiem ciepła i światła i w ten sposób wytworzyła się kultura wspólnego jedzenia (Søderberg, 2016).
Niewiele jest aktywności życiowych, które wpływają na tak wiele innych dziedzin życia, jak jedzenie i picie. Znaczenie jadłospisu dla zdrowia człowieka było przedmiotem wielu badań, a ich wyniki niekiedy bywają niejednoznaczne. W Polskiej nomenklaturze dieta podstawowa to ta, która określa racjonalny sposób żywienia ludzi niewymagających szczególnej diety. Podstawowym celem, dla którego ludzie spożywają pokarmy jest dostarczanie organizmowi niezbędnych składników by zapewnić mu utrzymanie podstawowych procesów życiowych. Racjonalne, dobre, zdrowe odżywianie to prosty i skuteczny sposób, by te procesy utrzymywać, a także wzmacniać naturalne siły obronne organizmu. Zdaniem lekarzy i dietetyków odpowiednie odżywianie się poza utrzymywaniem tych procesów, ma udowodniony nauko wpływ na odporność organizmu, programowanie metaboliczne, które odbywa się podczas ciąży i przez pierwsze trzy lata życia dziecka, a także może realnie przyczynić się do życia w dobrym zdrowiu. Racjonalna codzienna dieta człowieka powinna być dostosowana do jego wieku, wagi, metabolizmu, zapotrzebowania energetycznego, ogólnego stanu zdrowia, specyfiki wykonywanej pracy oraz formy spędzania czasu wolnego, a nawet i płci. Istota zdrowego odżywiania z biegiem upływających lat ulega zasadniczej zmianie, uważa się jednak obecnie, że zdrowy jadłospis powinien się składać z pięciu grup produktów spożywanych w różnych proporcjach. Racjonalna, zdrowa dieta dorosłego człowieka powinna zawierać duże ilości węglowodanów złożonych, owoców i warzyw oraz małe ilości tłuszczu (Ogden, 2011). We współczesnym świecie myślimy często o tym żeby zjeść smacznie, szybko oraz dużo. Myślimy o tym, żeby się najeść, ale zapominamy o tym, że spożywany posiłek ma nas przede wszystkim odżywić. Właściwa dieta nie musi być drakońskim reżimem, a pomiędzy dwoma lub trzema podstawowymi posiłkami możemy sobie pozwolić na tzw. podjadanie (Dajka, 2018). Właściwe racjonalne odżywianie to nic innego jak przyjmowanie składników odżywczych, które:
- zapewniają dobrą sprawność umysłową i równowagę emocjonalną,
- gwarantują dobrą kondycję,
- zmniejszają ryzyko chorób,
- uwzględniają maksymalna długość zdrowego życia (Dajka, 2018, s.19).
Prawidłowa codzienna dieta jako niezbędny warunek prawidłowego funkcjonowania człowieka.
W prawidłowej codziennej diecie powinny występować takie grupy pokarmowe, których produkty będą zaspokajać potrzeby naszego organizmu – pełniąc funkcję paliwa, budulca i odżywki. Na organizm człowieka składa się jedenaście podstawowych układów, a ich funkcjonowanie w zdecydowany sposób wpływa na stan naszego zdrowia.
Prawidłowe odżywianie stanowi niezbędny warunek prawidłowego funkcjonowania tych wzajemnie wspierających się systemów. Jedenaście podstawowych układów w organizmie człowieka:
- Układ krążenia, który odpowiada za transport krwi w organizmie, za dostarczanie tlenu i składników odżywczych do narządów i komórek, a także za usuwanie zbędnych produktów przemiany materii.
- Układ trawienny, na który składają się procesy mechanicznego (żucie) i chemicznego (trawienie) rozkładu pokarmu na elementy przydatne (składniki odżywcze) oraz zbędne.
- Układ wydzielania wewnętrznego, który wytwarza i rozprowadza po organizmie hormony.
- Powłoka wspólna, która obejmuje elementy ciała takie jak skóra, włosy, paznokcie, a także gruczoły skóry odpowiedzialne za produkcje potu.
- Układ odpornościowy, który chroni organizm przed niekorzystnymi czynnikami z zewnątrz, w tym również czynnikami chorobotwórczymi.
- Układ mięśniowo- szkieletowy, który za pośrednictwem kości i mięśni pełni funkcję podporowe i umożliwia organizmowi poruszanie się.
- Układ nerwowy, który gromadzi i przetwarza informacje pochodzące ze zmysłów i z mózgu, a także kieruje wszystkimi pozostałymi procesami i funkcjami organizmu, w tym ruchem.
- Układ moczowy, który filtruje krew i wydala w postaci moczu substancje zbędne organizmowi.
- Układ rozrodczy, który ściśle współpracuje z układem wydzielania wewnętrznego, dbając o wydzielanie i odpowiednią równowagę hormonów istotnych z punktu widzenia procesów rozmnażania się.
- Układ oddechowy, który kontroluje oddychanie i blisko współpracuje z układem krążenia w zakresie transferu tlenu do komórek, a także usuwania zbędnej substancji, jaką jest dwutlenek węgla.
- Układ zmysłów, który blisko współpracuje z układem nerwowym w zakresie przekazywania do mózgu informacji pochodzących z narządów zmysłów (McGregor, 2018, s. 51-52).
Do optymalnego funkcjonowania w/w systemów, organizmowi powinno się dostarczać makro- i mikroskładników odżywczych, czyli węglowodanów, tłuszczów, białka, a także witamin, minerałów i enzymów.